Nature Reflections

Het is nu begin april. De IJsvogels van 'stek 1' bezocht ik nu even niet meer. De reisafstand was te groot en het gedrag van de laatste weken zou nog wel even voortkabbelen met de weinig spectaculaire temperatuursstijging. Het werd tijd om een andere stek te vinden, dichter bij huis. Hier in de buurt had ik wel verschillende waarnemingen gedaan van IJsvogels. Op die stekken was het onmogelijk om ze zonder verstoring te naderen. Wel leuk was het meteen 2 IJsvogels bezig te zien op de stek die ik 's winters had gevonden, waar ik een broedgebied vermoedde. Toen ik aan kwam lopen zag ik ze al. Helaas, zaten ze iets verder in het krekengebied dan ik had gehoopt. Ik genoot even op afstand van de vogels en zocht verder.
Hier in de buurt ligt een privélandgoed. Het is een fraai bos met een grote, diepe plas in het midden. Er omheen liggen vele sloten. De IJsvogels kunnen er dus overwinteren en ook in het zomerseizoen goed aan hun maaltje komen. Bovendien bestaat het landgoed uit zandgrond. Samen met het  humus van de herfstbladen zou het best wel eens de ideale samenstelling kunnen vormen voor het graven van nestgangen. Bij de ingang staat een automaat waar je dagkaarten kunt kopen.

Bij het eerste bezoek had ik ze al ontdekt. Een blauwe flits en het typische fluitje kwamen op hoge snelheid voorbij boven één van de vele sloten. Nu nog de nestgang vinden. Ook die was snel gevonden. De IJsvogels waren hier al iets verder dan op ‘stek 1’.  Ik kocht er een jaarkaart en was er vervolgens iedere dag wel een uurtje aanwezig om het gedrag te volgen en om foto’s te maken. De afstand tot de vogels was wederom een meter of 10, maar qua licht zat ik hier vele malen beter dan op de eerste stek. Een rododendron was pas gesnoeid en de takken lagen er nog. Ik plaatste een afgezaagd boomstammetje tegenover de stek waar ze vaak zaten en plantte er wat takken van de rododendron in de grond zodat ik goed verdekt zat opgesteld. Of liever gezegd lag opgesteld, mijn favoriete houding bij het fotograferen van IJsvogels. Op deze manier ‘zit’ ik mooi op ooghoogte van de vogels.  

De nestgang was snel gevonden...

Wat daar gebeurde was werkelijk een feest. Het mannetje kwam vele malen per dag een visje brengen voor het vrouwtje. Zij was altijd wel in de buurt van het nest te vinden. Gelukkig zat zij altijd op enige afstand van het nest op een dikke tak. Ik kon daar tegenover prima plaatsnemen en mijn foto’s maken en alles volgen van het gedrag. Om een uurtje of 10 kwam de zon achter de bomen vandaan en had ik zeer fraai licht tot mijn beschikking. Ook hier was weer een wandelpad in de nabijheid en was de kans op verstoring door mij minimaal. Als het eens zou gebeuren dat ze van mij schrokken was er niet veel aan de hand. Dat gebeurt op een dergelijke stek vele malen per dag. Ik had het weer helemaal voor elkaar en dat op slechts een kwartiertje rijden met de auto. Door de grote activiteit zou ik hier vele bijzondere waarnemingen kunnen doen en veel leren van het gedrag van de IJsvogels.

Het begon al meteen goed toen ik voor de eerste keer plaatsnam achter de goede dekking tussen de takken en achter het camoudoek. Het mannetje kwam al snel enkele malen voorbij vliegen met luid gefluit. Van grote afstand hoorde ik hem al naderen. De eerste keer vloog hij de stek voorbij en ging een stukje verderop op een tak zitten. Vanuit mijn ooghoek kon ik dat nog net zien. Na wat poetsen en rusten kwam hij na ongeveer een kwartier op de tak tegenover mij zitten. Ik maakte wat foto's en wachtte rustig af. Helaas kwamen er wandelaars aangelopen en de IJsvogel ging om het hoekje zitten, niet ver van mij vandaan. Toen de wandelaars voorbij waren kwam hij direct terug en ging op een stronk zitten die slechts een klein stukje uitstak boven het wateroppervlak. Mooier had ik het nooit durven dromen en liet de camera flink doorratelen:

Met behoorlijk wat verkramping vanwege de onmogelijke houding keerde ik huiswaarts. Deze houding speelde me flink parten omdat de kant er wat schuin naar beneden liep. Maar, het leverde wel fraaie foto's op. Ik had het ervoor over.
In de weken die volgden probeerde ik er zo vaak mogelijk te zijn om de ontwikkelingen te volgen. Steeds vaker kwam het mannetje een visje brengen om daarna even het nest in te duiken voor wat graafwerkzaamheden. Het vrouwtje hield zich opvallend vaak schuil onder de rododendron. Je hoorde haar wel fluiten, maar zag haar zelden. Het mannetje hoorde je van verre al aankomen met de visjes. Het vrouwtje reageerde op zijn gefluit door in de intervallen terug te fluiten. Het gefluit ging dan in elkaar over. Prachtig om te horen. Ik weet zeker, aan het opgewonden gefluit te horen, dat ze daar vaak gepaard hebben onder die rododendron. Helaas kon ik dat nooit zien vanuit mijn stekkie.
Op een zeker moment was het vrouwtje wel vaak te zien op de dikke tak. Zij liet zich daar graag voeren door het mannetje en nam vaak 4 vissen in een uur tijd in ontvangst. Nu zou het wel tot broeden komen dacht ik bij het zien van zo veel vis. Maar nee, het vrouwtje had er nog geen zin in of misschien waren de vissen wel erg groot van stuk voor de kleine IJsvogeltjes die net uit een ei komen. Op een zeker moment zag ik een paring op de dikke tak. Natuurlijk deden zij het net achter een andere tak zodat ik het niet heb kunnen fotograferen. Het ging als volgt:
Ze waren de hele ochtend al met elkaar bezig. Het vrouwtje liet zich vaak zien en zat lang achtereen op de dikke tak tegenover mij. Als het mannetje erbij kwam zitten volgde er een soort discussie tussen beiden. Opvallend dat ze daarbij een compleet arsenaal aan klanktonen laten horen, tot een zacht getokkel aan toe. Of het vrouwtje de bestelling doorgeeft weet ik niet, maar op een zeker moment komt het mannetje terug met een klein baarsje. Het vrouwtje neemt hem in ontvangst en gooit hem achterover. Het mannetje is er duidelijk opgewonden van, het vrouwtje gaf schijnbaar het sein voor een paring. Hij dook vanaf de tak twee maal in het water. Toen het vrouwtje het baarsje naar binnen had gewerkt kwam de paring. Dat duurde slechts enkele seconden. Later heb ik ze dit nog een paar keer zien doen.
Op deze manier heb ik in enkele weken flink wat beeldmateriaal weten te verzamelen. Ik besloot om er nog even door te gaan totdat het vrouwtje begon te broeden. Daarna zou ik me wat meer in de jachtgebieden van de vogels gaan verdiepen in een poging wat actiefoto’s te gaan maken. Daar kwam het helaas niet van.

De stroper

Ik schrok me rot toen ik, op zondagochtend 20 april, een aantal fuiken zag staan, precies voor de ingang van het nest. Ik keek om me heen of ik de IJsvogels zag. De struiken naast de rododendron waar ze altijd rustten waren totaal vertrapt, door de stroper schijnbaar. Gelukkig zag ik ze een eindje verderop. Ik nam wat afstand om te zien wat er ging gebeuren. Uiterst alert, schijnbaar zijn ze goed geschrokken door deze aanval, kwamen ze daarna gelukkig richting het nest vliegen. Wat nu? Ik kon die fuiken niet zelf even verwijderen. Mogelijk zou ik dan worden opgepakt voor stroperij. Ik besloot om vanaf een afstandje te kijken wat er ging gebeuren om de IJsvogels in de gaten te houden en om mogelijk de stroper te betrappen. Dan wist ik in ieder geval wie het was en kon ik hem meteen op de foto zetten bij wijze van bewijsmateriaal. Tot mijn stomme verbazing stopte de auto van de plaatselijke jachtopziener vlakbij de fuiken. Het zou toch niet? Ja hoor, hij keek precies in de richting van de fuiken. Als hij nu niet uitstapte om poolshoogte te nemen, wist ik zeker dat hij de dader was. Dat was hij dus. Goed, een palinkje uit ‘eigen’ fuik eten is niet echt een misdaad. Die fuiken vlak voor een nest van een vogel plaatsen, die onlangs van de rode lijst is geschrapt, is wat anders. Dit heerschap zou ze moeten koesteren en beschermen in plaats van zich met dit soort zaken bezig te houden. Goed, tot zover mijn verontwaardiging. Nu moest ik actie ondernemen. Ik belde Nancy voor het nummer van de AID. Die belde ik, nog flink over de rooien. Ik meldde ze meteen dat het mogelijk om de jachtopziener zelf ging. Daar zouden ze rekening mee houden.
Twee dagen later werd ik gebeld door iemand van de AID. Of we een afspraak konden maken om daar eventjes te gaan kijken, zodat ik de fuiken aan kon wijzen? Die afspraak werd meteen gemaakt en woensdag stonden we beiden voor de ingang. Stom genoeg had ik me vergist in de openingstijd en waren we een half uur te vroeg in het landgoed. Jammer dan, er was toch niemand te zien en we gingen kijken of de fuiken er nog stonden. Onderweg maakten we nog even snel de afspraak, dat we na het lokaliseren van de fuiken ieder onze weg zouden gaan, zodat ik niet bekend werd als tipgever. Ik wilde er immers nog wel wat foto’s kunnen maken zonder kwade jachtopziener in mijn nek.
De fuiken stonden er nog, ik had niet anders verwacht.

Daar stonden we dan bij de fuiken in al onze verontwaardiging. Zoals afgesproken zouden we beiden onze weg vervolgen. Toen we ons omdraaiden kreeg het verhaal echter een hele andere wending. Daar stond plots de jachtopziener met zijn terreinauto. Probleem ... We overlegden even wat te doen, maar kwamen daar niet echt ver mee. Een elegante oplossing was hier niet meer mogelijk. Quasi van niets wetend besloten we weg te lopen van de plaats delict. Jammer genoeg moesten we langs de jachtopziener die zich als een echte autoriteit van wal stak: "Wat zijn jullie hier aan het doen?". Ja, alsof we dat nog uit moesten leggen.

Wat er volgde was een compleet drama met te veel woorden om hier te publiceren. Aan het eind van het verhaal zijn de fuiken in beslag genomen. Eind goed al goed. De IJsvogels konden weer verder gaan met het voortbrengen van kleine IJsvogeltjes en ik, ik ging maar weer terug naar ‘stek 1’. Hier was de 'gezelligheid' er wel vanaf. Na een maand ben ik er nog eens gaan kijken en zag dat het de IJsvogels goed ging.
Op ‘stek 1’ moesten ze nu ook wel tegen het broeden aanzitten door het warmere weer. Lees verder in sfeervolle deel 5, het laatste deel van de IJsvogelavonturen.