Nature Reflections

Noord Amerika is wat beren betreft verdeeld in twee kampen. Het ene kamp beweert dat beren betrouwbaar, zeer voorspelbaar en niet perse gevaarlijk zijn. Het andere kamp demoniseert ze.
De mensen die partij kiezen voor de beren leveren veel meer bewijs dan het demoniserende kamp. De laatste partij behoort opvallend vaak tot de jagerslobby. Deze strijd ontgaat ons in het geheel hier in Europa.
Wie afreist naar Alaska zal dat vooral doen voor de overweldigende natuur. In de kustgebieden bevinden zich redelijk veel beren. Voor sommige mensen een reden om er vooral niet naartoe te gaan, anderen gaan er juist voor. Voor hen is dit artikel geschreven, maar ook de natuurliefhebber die wat angst heeft voor beren kan er zijn voordeel mee doen.

Een voorvechter in de verdediging van de beren is Charlie Russel. Keer op keer levert hij bewijs dat de beren niet gevreesd hoeven te worden. Met het opvoeden van 3 jonge weesbeertjes samen met zijn partner Maureen Enns, tussen de wilde beren, kan hij het weten. In samenwerking met de BBC maakte hij een prachtige documentaire over het opvoeden van de weesjes en schreef er een prachtig boek over. Wat hij telkens bewijst is dat mens en beer hetzelfde gebied kunnen delen, mits men de juiste voorzorgsmaatregelen treft, maar bovenal de beren respecteert. Hij ging heel erg ver door zich ooit te laten besnuffelen door een wilde beer. Deze gebeurtenis werd gefilmd en vormde onomstotelijk het bewijs dat Grizzlies geen bloeddorstige dieren zijn die de mens als potentiële voedselbron zien en onmiddelijk in de aanval gaan als zij mensen zien.
Charlie Russel schreef verschillende boeken over de Grizzlies. Ze zijn allemaal het lezen meer dan waard en een uitstekende voorbereiding op een vakantietrip naar Alaska. Enige kennis van de beren is vereist wanneer je besloten hebt om af te reizen naar Alaska. De kans om daar een beer te ontmoeten is zeer groot, het is een goede zaak om daarop voorbereid te zijn. Wij als Europeanen, zonder enige kennis van de beren in de praktijk, past uiteraard een veel voorzichtigere houding dan dat Charlie Russel zich kan aanmeten met al zijn ervaring.

De boeken van Charlie Russel zijn bijzonder de moeite waard voor iedereen die meer wil weten over de beren. Met zijn zeer avontuurlijke karakter wordt je meegenomen naar het zeer onherbergzame 'Kamchatka', waar hij en zijn partner drie weesjes opvoedden. Dat deden zij op een zeer verantwoorde manier zodat zij zich alle vaardigheden eigen konden maken om zich later te kunnen redden in het wild.

De bruine beer en zijn slechte naam

Wanneer je iemand vertelt dat je komende zomer de beren in Alaska gaat bezoeken, wordt je steevast voor gek versleten en geconfronteerd met ‘die Amerikaan’ die onlangs (in 2003) is verslonden door een bruine beer.
Het gaat om Timothy Treadwell, een Amerikaan die 13 seizoenen lang met zijn camera’s tussen de beren kampeerde. Totdat het mis ging en hij en zijn vriendin in hun tent werden overvallen door een beer.
Wat ontbrak aan de nieuwsberichten over zijn dood was het feit dat hij 3 weken de tijd had gehad om maatregelen te nemen tegen het grote mannetje, dat al lang een signaal had gegeven dat hij niet te vertrouwen was. Schrikdraad om de tent, verplaatsen van het kamp, een spuitbus pepperspray bij zich dragen, zoals bijvoorbeeld Charlie Russel voorschrijft, Timothy Treadwell had het allemaal achterwege gelaten met desastreuze gevolgen. Niet alleen voor hem, de beren hadden het weer gedaan. Amerika en Alaska verzuchtten: “Zie je nou wel...”. De documentaire die de Duitse filmmaker Werner Herzog van zijn beelden maakte is verschillende malen op televisie geweest en heeft gedraaid in kleine bioscopen. Vandaar dat veel mensen deze documentaire kennen. Slechts weinigen kennen de boeken van Charlie Russel of die van Dan Wakeman en Wendy Shymanski. Zij schreven het boek: 'The Khutzeymateen Grizzly Bear Sanctuary; Fortress of the Grizzlies'. Zij kwamen tot dezelfde conclusies als Charlie Russel en vele andere experts. Zij kregen samen met verschillende organisaties voor elkaar dat 'the Khutzeymateen’, aan de westkust van Canada, tot beschermd gebied voor de beren is verklaard. Mede dankzij deze mensen kunnen wij nog naar de beren kijken!

De bruine beer en het ecotoerisme

Naast de negatieve berichten komt het ecotoerisme in zekere mate goed op gang sinds de jaren 90. Nu de mogelijkheden er zijn willen steeds meer mensen de beren van dichtbij zien. Goede gidsen leren de ecotoeristen veel over de beren en laten vooral zien dat zij geen kwaad tegen mensen in de zin hebben en dat het onvergetelijke persoonlijkheden zijn. Dit is een goede ontwikkeling voor de beren. Iets wat men waardeert zal men beschermen! Geen enkele jager kan nog beweren dat hij heldhaftig een gevaarlijk dier heeft neergeschoten als je de foto's ziet van toeristen samen met de beren, onder begeleiding van een deskundige gids.
Aan de andere kant is hier en daar het ecotoerisme wat uit de hand gelopen. Wie kent niet de beelden bij Brooks Falls in Katmai? Toeristen kijken er vanaf houten vlonders naar de beren die bovenaan de waterval de springende zalmen opvangen. De beren staan boven de watervalletjes klaar om ze op te vangen. Ze hoeven hun bek maar open te doen en bijna als vanzelf vliegen de springende zalmen erin. Prachtig om te zien! De reclamefilm van John West is er opgenomen. De praktijk: men mag er een kwartiertje tot 20 minuten op een vlonder staan om vervolgens plaats te maken voor de lange rij toeristen die er staan te wachten, om door te schuiven naar de volgende vlonder. Op de populatie beren heeft dit alles nauwelijks invloed, zo lijkt het. Het is de vraag of je op deze manier de beren wilt zien als een toeristische attractie. Let wel, dit is de enige plaats ter wereld waar de beren op deze manier hun zalmen vangen. Bovendien is het een uitkomst  voor mensen die wat slechter ter been zijn en toch van de beren willen genieten. Deze locatie is uniek!

Beren spotten kan op vele manieren. Ik noem er enkele.

Op eigen gelegenheid

De beren vind je overal wel aan de kust in Alaska. Wat speurwerk en navraag doen bij de lokale bevolking kunnen je flink vooruit helpen. Je komt ze regelmatig tegen waar de zalmen zwemmen, op weg naar de paaiplaatsen. Volg de zalm en vind er de beren. Die mogelijkheid is er vaak in gemakkelijk bereikbaar gebied. Mens en beer maken samen gebruik van de natuurlijke bronnen, in dit geval de zalm. Dat kan wat problemen geven. In deze gebieden hebben de beren al kennis gemaakt met de mens. Als argeloze toerist kun je nooit weten wat zich daar heeft afgespeeld. Enige voorzichtigheid is dus altijd geboden wanneer je er op eigen gelegenheid op uit gaat om de beren te zien. Is er sprake van een onveilige situatie, dan wordt daar meestal melding van gemaakt via aanplakbiljetten.

Goede en veilige gelegenheden zijn er voldoende, zoals de bruine beer die het strand afstruint voor zalmkarkassen en later de ingang van een zalmkwekerij aandoet om er een portie verse zalm te eten. Het talud tussen het strandje en de weg vormt daar, bijvoorbeeld, een mooie scheiding tussen mens en beer. Vanaf een bruggetje hebben wij ook eens geamuseerd naar een moederbeer met jongen staan kijken. De beer had het beslist te druk met de jongen en het vangen van vis om zich ook maar een moment om ons te bekommeren.

Ze kunnen het wel heel gemakkelijk voor je maken in Alaska.

In de buurt van het bovenstaande bord troffen we deze vissende jonge beer. We hebben er vele uren van genoten.

Wandelen in bear country

Alaska kent vele fraaie trails die vaak uitkomen bij riviertjes die ook weer vol zalm zit in de zomertijd. Deze trails slingeren vaak door het oerbos. Het weelderige bos maakt enig overzicht van de omgeving onmogelijk. Dit is geen gunstige situatie omdat je de beren zou kunnen overrompelen. De beste manier om te laten weten dat je er bent is twee keitjes tegen elkaar aan slaan. Je zult geen beer zien onderweg, maar veiligheid voor beer en mens staan voorop. In overzichtelijke gebieden kunnen we altijd nog beren kijken, die gelegenheden zijn er voldoende. Regelmatig op de goede tijdstippen posten bij deze plaatsen loont enorm, zo hebben wij mogen ervaren.
In groepjes op pad gaan wordt vaak geopperd als de meest veilige manier om je in berengebied te begeven. Dat is zonder meer waar. Beren mijden een groep mensen altijd.
Het belangrijkste: laat nooit voedsel achter in berengebied, nog geen broodkruimeltje! Als beren mensen gaan associeren met voedsel kunnen er zeer vervelende en gevaarlijke situaties ontstaan. Beren kunnen zelfs mensen gaan dwingen tot het afstaan van voedsel. Deze beren zijn gevaarlijk voor mensen en worden afgeschoten, iets wat je niet op je geweten wilt hebben. Het voedsel voor onderweg kan meegenomen worden in luchtdichte containertjes die je overal in Alaska kunt kopen, een ‘zipbag’ kan ook gebruikt worden. Ook als er voedsel in de auto achter wordt gelaten dient dit op een dergelijke manier afgesloten te worden. Beren kunnen met gemak auto’s openbreken.

De beren proberen te benaderen is uit den boze. Je weet nooit hoe ze gaan reageren. Tot onze verbazing hebben we eens een twintigtal toeristen bezig gezien een bruine beer te fotograferen. Ze hadden hem ingesloten in een halve cirkel en de beer kon geen kant op. Ze stonden er zelfs met compact camera’s en mobiele telefoons te flitsen vlak voor zijn neus. De beer was erg tolerant en viel niemand aan wat een wonder mag heten. Zijn nekharen stonden overeind en zijn oren naar achteren gericht. Een signaal dat de beer bepaald niet op zijn gemak was. Na herhaalde oproepen om dit vooral niet te doen gingen zij gewoon verder.
Dergelijk gedrag van toeristen richt een enorme schade aan voor de beren. Ze wennen veel te veel aan mensen. Je weet hoe het vaak afloopt als een beer richting de kinderen van een gewapende Amerikaan loopt. ‘Close encounter with a bear’ staat er dan op de voorpagina van de Daily news van Alaska. De beer werd doodgeschoten en de Amerikaan werd tot held verheven omdat hij zo goed reageerde om zijn gezin te beschermen. Voor de zekerheid had men de jongen ook maar doodgeschoten. Die waren immers reddeloos verloren. Dat kan dus het gevolg zijn van toeristen die een paar foto’s willen maken om thuis te laten zien hoe dicht ze wel niet bij de beren waren. Dit scenario speelt zich regelmatig af in Alaska, ‘kill for life or property’ heet dat dan. Afstand houden, een weg vrijlaten en een bescheiden houding is de enige manier om zonder verdere schade voor de beren een foto’tje te maken.

Hier alle regels beschrijven waaraan men zich dient te houden, zou te veel ruimte van deze site opeisen. Ik kom er later met wat links op terug.

Beren spotten onder begeleiding van een gids

Beren op eigen gelegenheid zoeken en vinden is prima te doen, maar het toppunt van beren kijken is zonder meer in Katmai. Het is een zeer groot gebied waar bijna geen mens te vinden is. Het is erg ontoegankelijk door de ligging aan de overkant van de Cook Inlet. Je kunt er uitsluitend per boot of watervliegtuig komen. Door het rotsachtige karakter en de weinige begroeiing heeft een mens er niets te zoeken, of je moet op zoek zijn naar beren. In geen enkel ander gebied, behalve Kamtchatka in Rusland, lopen zo veel beren rond. Er zijn veel, zeer veel, zalmrivieren en riviertjes. De zalmen voeden de beren en de beren zorgen weer voor mest waarmee de lage begroeiing van de toendra van voeding wordt voorzien. De zalmen voeden als zodanig de toendra van de Katmai.

Berenliefhebbers hebben dit gebied ontdekt, biologen deden en doen er onderzoek naar de beren en sinds enkele jaren heeft ook de ecotoerist dit gebied ontdekt. Dat heeft tot gevolg dat het gebied goed bereikbaar is geworden middels de trips die verschillende gidsen aanbieden in het gebied. In de entourage die de verschillende gidsen en bedrijven bieden zitten enorme verschillen. Ik zet ze even op een rijtje om eventueel een goede keuze te kunnen maken.

Ik noemde hem al eerder, de Lodge zoals je die bij Brooks Falls vind.

Verder zijn er nog wat tentenkampen in Katmai te vinden. Daar verblijf je enkele dagen om de beren te gaan ontmoeten. Vervoer gaat ook weer per watervliegtuig. Bij deze aanbieders moet je goed opletten waar ze zijn gesitueerd. Aan de kust zijn bijvoorbeeld weinig beren te vinden wanneer de zalmtrek goed op gang is. Slechts in de maand juni zijn ze daar volop aanwezig. Een prima maand overigens buiten de zalmtrek, de beren zijn er bezig met hun liefdesleven, ze maken er een prachtige show van, de charmeurs!

Dan zijn er de gidsen die kleinschalig te werk gaan en dagelijks met een watervliegtuigje heen en weer vliegen tussen, bijvoorbeeld, Homer en de Katmai. Door hun mobiliteit, kennis en kunde, is de kans op beren spotten meestal 100%. Hier zit inmiddels veel kaf tussen het koren. Ik las ergens dat iedereen met een watervliegtuig in het bezit inmiddels deze trips organiseert. Dat valt wel mee, maar er zijn er die dit zonder enige kennis van zaken doen en de toeristen zeer slecht begeleiden. Met deze mensen zul je misschien beren zien, maar zeker niet al te veel en op de juiste manier. Door hun wangedrag jagen zij de beren eerder weg! Vaak gaan deze lui gewapend met pistool, geweer of pepperspray op pad. De deskundige gidsen doen dit niet, zij hebben het niet nodig omdat ze het berengedrag, door de jaren heen, zeer goed hebben leren kennen. Ze kennen de beren stuk voor stuk die er rondlopen. De goede gidsen zijn tamelijk gemakkelijk te vinden. Zij hebben het beste voor met de beren en hebben vaak publicaties gedaan op wetenschappelijk niveau. Veel van die publicaties vind je op internet. Denk je een goede gids gevonden te hebben. Google dan even op de naam om te zien met wie je te maken hebt.
Met een gids op pad is zondermeer de beste manier om beren te ontmoeten. Boeken kun je via de mail en een creditcard. Wel ruim van te voren doen, de goede gidsen zijn in januari meestal al volgeboekt voor het gehele zomerseizoen.

Per watervliegtuig, onder begeleiding met een gids naar Katmai, een zeer bijzondere belevenis. Natuurfotografie zal nooit meer hetzelfde zijn...

Na een kort wandelingetje zagen we negen beren in een oogopslag!

Het lastige is dat het weer in Katmai zeer onvoorspelbaar kan zijn. Soms kunnen de kleine watervliegtuigen niet opstijgen of landen. Op sommige dagen kunnen zij dus niet vertrekken en soms kunnen ze de Katmai voor vele uren niet verlaten. Dat is iets om rekening mee te houden! Let ook op de voorwaarden die de gidsen stellen. Sommigen betalen je terug, bij anderen ben je gewoon je geld kwijt, zonder een beer te hebben gezien. Alsof dat niet zuur genoeg is. De betere gidsen doen een uitgebreide briefing voor vertrek. Ze vertellen je veel over de beren, hun gedrag en hoe jij je daar dient te gedragen. Hun aanwijzingen dienen zeer nauwlettend te worden opgevolgd om veiligheid voor mens en beer te kunnen garanderen en bovenal om de beren niet te verstoren. Kom je goed beslagen ten ijs, dan hebben die gidsen dat al snel door en geven je meer vertrouwen. Ze vertellen bij de uitgebreide briefing precies het verhaal dat we uit de boeken van Charlie Russel hadden begrepen. Je hebt ook wat positieve invloed op het gedrag van de kleine groep en zult een beter zicht op de beren krijgen.
Er kleeft slechts één gevaar aan dergelijke trips, de beren stelen je hart en je moet en zult er terugkeren.

Hier is goed te zien hoe dichtbij je bij de beren zit. Geen enkel probleem, ze laten je ongemoeid. Af en toe moeten ze er even langs en ben je slechts een obstakel voor ze.

De Bruine- of Grizzlybeer in het kort: 

De naam Grizzlybeer is eigenlijk niet helemaal de juiste om alle bruine beren te benoemen. De naam Grizzlybeer wordt officieel gebruikt om de beren aan te duiden die het zonder zalm moeten stellen in hun leefgebied. Zij lijden voor het grootste deel een vegetarisch bestaan, al jagen zij af en toe op klein en wat groter wild met hun topsnelheid van ruim 60 km/uur. Aan hun nagels is hun moeilijke bestaan af te lezen. Deze zijn zwaar gehavend en altijd behoorlijk afgesleten. De ‘coastal bear’, de bruine beer die aan de kust leeft en beschikt over zalmrivieren heeft het een stuk gemakkelijker om goed aan de kost te komen. Zijn nagels zijn indrukwekkend groot en nauwelijks gesleten. Deze beren worden, door hun vet- en eiwitrijke voeding een stuk groter dan de binnenlandse variant. De Latijnse naam voor beide beren is Arsus Arctus. Ze zijn genetisch gelijk. Voordat wetenschappers dit vaststelden, door middel van genetisch onderzoek, was er sprake van 13 verschillende soorten, omdat de bruine beren er allemaal unieke uiterlijke kenmerken hebben. Allen hebben ze een andere kleur, van hoog blond tot bijna zwart. Ze hebben ook allen een andere kop, gelaatsuitdrukking en lichaamsbouw. Het is een bont gezelschap.

Klik hier voor de berenfoto's

Berenfoto's op groot formaat (1200 breed)

Berenlinks

De site van Charlie Russell.

Het meest informatieve deel van zijn site, hij is wat onoverzichtelijk

Veiligheidstips van Charlie Russell.

Berenartikel op de site van National Geographic.